Tip: ‘De zomer van Herman Pleij’ bij het Catharijneconvent

Herman Pleij is een bekende naam op het gebied van de historische Nederlandse letterkunde. Hij heeft een hele rij boeken op zijn naam staan en is ook wel eens op tv te zien, zoals bij De Wereld Draait Door. Tijdens mijn studie heb ik boeken van hem gelezen en ook nu staat bijvoorbeeld nog zijn ‘Sprekend over de Middeleeuwen’ bij mij in de kast. Hij maakt geschiedenis toegankelijk en boeiend. Een mooi initiatief dus van Museum het Catharijneconvent in Utrecht om Herman Pleij deze zomer zijn eigen tentoonstelling te geven.

herman

Professor dr. Herman Pleij, fotografie Mike Bink

De emeritus-hoogleraar heeft zelf mogen kiezen uit de (depot)collectie Middeleeuwen van het museum, en heeft zo zijn eigen unieke tentoonstelling samengesteld. Aan de hand van drie thema’s heeft hij objecten gegroepeerd en zo interessante verhalen gecreeërd. Hij daagt de bezoeker uit om “anders te kijken”. Middeleeuwse kunst lijkt over het algemeen wat stijf, wat saai, maar door zijn eigen aanpak laat Pleij ons er met een frisse blik naar kijken. Zo heeft hij alle werken van een eigen, pakkende titel voorzien en ook de wandteksten laten duidelijk zijn persoonlijke benadering zien. Een mooie combinatie tussen wetenschap en onbevangenheid.

In samenwerking met de Vereniging Vrienden van het Catharijneconvent kwam Herman Pleij in een lezing zelf vertellen over zijn tentoonstelling. Daar was ik graag bij, en gelukkig had ik me op tijd ingeschreven want de zaal was helemaal uitverkocht!
Pleij begon met vertellen over de drie thema’s waarin hij de objecten op zijn tentoonstelling verdeeld heeft: ‘bewogen beweging’, ‘gezinscultuur’ en ‘aanzien doet gedenken’.

jezus

Herman Pleij: ‘Regen van bloed dwingt tot medelijden’ Christus als Man van Smarten (detail), Geertgen tot Sint-Jans, ca. 1490, Museum Catharijneconvent, Utrecht

Het eerste thema behandelt vooral beeldengroepen, en er werd een bijzondere link gelegd met het Middeleeuwse straattheater. Ook daar stonden wel eens groepen acteurs stil bij elkaar iets uit te beelden. Het tweede thema gaat in op het ontstaan van het ideale kerngezin met een vader, moeder en vaste rolverdeling, en hoe deze gepropageerd werd door middel van heiligentaferelen. Bij het laatste thema  ligt de nadruk op de uitbeelding van het lijden van Christus: dat moest er zo dramatisch mogelijk uitzien. Men moest zich ermee kunnen identificeren. Hoe meer bloed hoe beter, in de woorden van Pleij.

Naast deze vaste thema’s kwamen er allerlei andere onderwerpen langs, zoals hoe Jozef lange tijd werd afgeschilderd als stokoude sukkel en waarom de nadruk op het geslacht van baby Jezus vaak zo groot is. Ook het fenomeen lachen in die tijd komt voorbij; uitbundig schateren werd gezien als gezond omdat het een teveel aan zwarte gal afvoerde. Toch was lachen niet altijd toegestaan, omdat het een teken van controleverlies was – daarom glimlachen bijvoorbeeld de Maria’s in de kunst altijd heel minzaam en beheerst.

jzoef

Herman Pleij: ‘Waarom is Jozef zo stokoud?’ Huwelijk van Maria en Jozef (detail), Meester van Sint-Goedele, ca. 1485, Museum Catharijneconvent, Utrecht

Regelmatig wist meneer Pleij de toeschouwers aan het lachen te krijgen. Hij wisselde kennis af met droge opmerkingen en zijn eigenzinnige humor. Dat maakte het tot een heel leuke, onderhoudende lezing! Zo had hij het over ‘multifunctionele’ heiligenbeelden, zoals een Jezus die je zowel liggend als staand kon neerzetten en engelen met beweegbare armen waar je kaarsen in kon doen of die je als bijzettafeltje kon gebruiken.

Na de lezing, die een uur duurde, was er tijd om de tentoonstelling te bezichtigen. In elke zaal waren diverse schermen waar filmpjes draaiden met Herman Pleij die uitleg gaf over wat daar te zien was. Een erg leuke manier om zijn typische, boeiende manier van vertellen in de tentoonstelling te verwerken. Vooral de hoeveelheid beelden viel me op. Ook de manier van binnenkomen, in een nagebouwd stuk van het depot, vond ik goed gevonden.
Uiteindelijk heb ik nog een hele tijd rondgedwaald tussen al het moois dat Herman Pleij bij elkaar gezocht heeft. Zeker een aanrader voor deze zomer!

~

https://www.catharijneconvent.nl/bezoek-ons/tentoonstellingen/de-zomer-van-herman-pleij/

http://www.statenvertaling.net/kunst/grootbeeld/558.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Meester_van_Sint-Goedele#/media/File:MCC-42724_Huwelijk_van_Maria_en_Jozef_(2).tif

Advertenties

Over DaniëlleSabine

Een boekenwurm die houdt van kunst en geschiedenis en daarover blogt op https://daniellesabine.wordpress.com.
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Kunst en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Tip: ‘De zomer van Herman Pleij’ bij het Catharijneconvent

  1. Leuk, goed verteller die Herman Pleij.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s