Een Belgische soldaat in huis?

NUN002003618

Zo op het eerste gezicht is dit een gewone foto van een (aardig groot) gezin in het begin van de 20ste eeuw. Vader en zoon netjes in het pak, moeder in stemmig zwart en de kindertjes in hagelwitte klederdracht. Toch is er een ‘vreemde eend’ in de bijt. Als een volwaardig lid van het gezin staat hij erbij: een jongen in uniform. Hij is geen familie, en toch vond men het blijkbaar vanzelfsprekend dat deze soldaat meeging op de foto.

De foto is rond 1914 gemaakt en laat het gezin van Jacob Ponsteen zien. Deze fabrieksarbeider uit Nunspeet kreeg met Aleida Bultman twee zoons en vijf dochters. Op de foto staat op de bovenste rij zoon Peter, op de middelste rij de meisjes Aleida, Klasina, Christina en Gerritdina Johanna, en vooraan de kleintjes Jacob en Fennetje. Ze huurden een huis met drie vertrekken in Nunspeet voor 1,25 per week en hadden 2 geiten en een varken.

NUN001000325

Tekening van het Belgische vluchtelingenkamp in Nunspeet

Het was de tijd van de Eerste Wereldoorlog en veel Belgen vluchtten naar Nederland. Soldaten die gevlucht waren werden in speciale kampen geïnterneerd, evenals burgervluchtelingen die niet in hun eigen onderhoud konden voorzien. Ook in Nunspeet verrees zo’n vluchtoord – compleet met een eigen kerk, scholen, ziekenzalen en een naaiatelier.

NUN001007034

Kunstige tuintjes in het vluchtelingenoord

Het gaf onderdak aan zo’n 6000 mensen, vluchtelingen uit de categorie ‘ongewenste of gevaarlijke elementen’. Het vluchtoord werd dan ook streng bewaakt en afgesloten. In de woorden van een kampbestuurder waren het allemaal ‘dronkelappen, lichtekooien, syfilislijders en luiaards.’ Of volgens een onderofficier: ‘Men krijgt wel eens de indruk dat in het Nunspeetse kamp de hele onderwereld van België is ondergebracht.’ Veelal ging het echter gewoon om mensen uit lagere sociale klassen. Het leven in het Belgenkamp was zwaar. De hygiëne was slecht en bij een epidemie in 1915 stierven wel 264 mensen. De Belgische vluchtelingen leefden opeengepakt en verveelden zich, getuigende de foto hierboven.

NUN002003618 (1)

Het kan zo zijn dat de Belgische jongen op de foto een functie vervulde in het Belgenoord en bij de familie Ponsteen in huis zat. Het lag immers niet al te ver uit elkaar en er waren daar diverse functies die door Belgische militairen vervuld werden, zoals bewaker. Deze werden gedetacheerd vanuit de marechaussee in België.
De jongen is in ieder geval geen gevluchte soldaat, want dan had hij in een kamp geïnterneerd moeten zijn. Dat was de Nederlandse regering verplicht in verband met de neutraliteit van het land, om te voorkomen dat de soldaten terug naar het front gingen.

Veel mensen namen in die tijd ‘een Belg in huis’. De familie Ponsteen was redelijk welgesteld en ze hadden vast wat ruimte over voor een soldaat – maar of ze dat uit pure liefdadigheid deden of dat het van hogerhand opgelegd werd weet ik niet. Het is niet eens zeker of hij inderdaad bij hen in huis was; deze foto is het enige wat er is. En toch mocht hij met hen mee mocht op de foto. Zomaar, of was dit wel zijn gastgezin en had hij een band met hen opgebouwd? Niets is zeker. Het kan van alles betekenen. Wat is zijn verhaal, wie is deze Belgische jongen in Nunspeet? Zeker een onderwerp om een andere keer nog eens verder mee te gaan.

~

https://nl.wikipedia.org/wiki/Vluchtoord_Nunspeet

http://www.vluchtoord-uden.nl/Berichten/Artikelen/2014/3/14_Het_Belgenkamp_in_Nunspeet.html

http://cultuurtijdschriften.nl/download?type=document&docid=478870

Een groot deel van het archief van het vluchtoord is online te bekijken: http://www.streekarchivariaat.nl/nl/vluchtoorden/vluchtoord-nunspeet/documentatie/2-uncategorised/730-inventaris-vluchtoord-nunspeet

http://www.mijngelderland.nl/inhoud/canons/harderwijk/belgenkamp

http://www.hendrikvangrietjen.nl/honderd-jaar-belgenkamp/

http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6984/de-opvang-van-belgische-vluchtelingen-in-de-oorlog.html

Families met Belgische soldaten

https://wo2forum.nl/viewtopic.php?f=32&t=4734&start=15

Advertenties

Over DaniëlleSabine

Een boekenwurm die houdt van kunst en geschiedenis en daarover blogt op https://daniellesabine.wordpress.com.
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s