Zeepost

zeepost

Laatst liep ik tegen een boek aan met de hartverscheurende titel “Zeepost. Nooit bezorgde brieven uit de 17de en 18de eeuw”. Het deed me denken aan een tv-programma waarbij post van gekaapte schepen alsnog bezorgd werd bij de nazaten, ‘Brieven boven water’. Dit boek, geschreven door Roelof van Gelder, bleek inderdaad om hetzelfde project te gaan.

In de 17de en 18de eeuw werden veel schepen met post aan boord gekaapt tijdens de Engelse zeeoorlogen. Deze brieven zijn dus nooit bezorgd. Ze bereikten nooit de persoon voor wie ze bedoeld waren. Treurig, maar vanuit wetenschappelijk oogpunt zijn deze brieven, die nu in een archief zijn, een goudmijn aan informatie. Door de verhalen van zeelui aan het thuisfront of andersom krijg je een kijkje in het dagelijks leven van deze gewone mensen. Niet alleen historisch, maar ook letterkundig is dit erg interessant.

Aan de Universiteit Leiden loopt een onderzoeksprogramma over deze brieven. Ze zijn zelfs online doorzoekbaar. Daar vond ik bijvoorbeeld deze brief, uit 1781. Een fragment:

ik heb een heel moey apie voor haar gehad maar het is gesturve
dog daar is myn een ander belooft, ik vrees het sal
so moey niet syn, dat was een van de moeyste daer
bekend syn, het was geen vierdel lang, en had een
staart van een el lang, en met gesigt dat veel na een
cinees geleek, het was hel delekat van een half
vier uur in de son te staan is het gesturve, myn
moeye hartte besie is verleden week dood ge
beten
door twe honden van myn buren
a van honden gesprooken, ik bedank u voor
wagter de naam van myn hond af de hond di uE myn heeft gesonden
hy is vol koome na myn sien, ik hoop dat
u het hondie dat ik u send na genoege sal
syn dog ik beloof u E nog een moeyier

Het is een brief tussen twee zussen, Margaretha en Maria. De laatste zit op St. Eustatius maar “susie lief wat is alles hier veranderd, tans verlang ik veel meer als ouijt te vooren na holland”. Uit het fragmentje hierboven blijkt dat zij en haar zus iets met dieren hadden. Eerst had ze een aapje voor haar, maar dat was gestorven omdat het te lang in de zon had gestaan… Maar wat was hij mooi, met een lange staart en een gezicht dat op een Chinees leek. Gelukkig heeft Maria alweer een nieuwe besteld, maar die is vast niet zo mooi… En Maria’s “hartenbeestje” (vast een schoothondje) is doodgebeten door twee honden van de buren. Dan bedankt ze Margaretha nog voor ‘Wagter’, de hond die zij haar gezonden heeft. Ze hoopt dat Margaretha ook blij is met het hondje dat zij haar stuurt, maar belooft haar nog een mooiere.

aapje honden

Dirck Hals, ‘De buitenpartij’, 1627 (detail)

Dieren waren een echt luxeartikel en zo te lezen werden ze door de rijken vrij makkelijk besteld en verstuurd – over zee en alles. Arme beestjes!

Ook het boek van Van Gelder staat vol met zulke brieven vol verhalen. Van alles komt er voorbij: mensen die elkaar vreselijk missen, die heimwee hebben, geldproblemen, ziektes, de nieuwste roddels, of hoe de kinderen het op school doen. Eén van de mooiste vond ik wel die van Aagje Luijtsen aan haar man Harmanus Kikkert, waarin zij heel levendig vertelt over hun 2-jarige zoontje Lammert. Hij praat de hele dag over zijn vader op zee en vraagt steeds wanneer die weer terugkomt, natuurlijk wel met snoep en een aapje. Voor zijn leeftijd lijkt Lammert ook al erg zelfstandig. Zo ging hij een keer stiekem zelf naar de kerk om zijn Sinterklaascadeautjes aan oma te laten zien, en elke dag gaat hij bij familie op visite. Het dienstmeisje Jaan mag dan niet met hem mee, en hij loopt met zijn handen op zijn rug – tot grote pret van zijn moeder.
Er is zelfs een briefje van de kleine jongen zelf bewaard gebleven, een vel papier dat hij vol cirkels heeft getekend met zijn moeders pen. Zijn manier om te schrijven wat eigenlijk alle mensen in dit boek doen: kom gauw weer veilig terug!

~
Speciaal over de briefwisseling tussen Aagje Luijtsen en haar man Harmanus Kikkert is het boek ‘Kikkertje Lief‘ verschenen.

Detail schilderij Hals: https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken/objecten?q=aapje&p=1&ps=12&ii=0#/SK-A-1796,0

Brieven boven water: http://www.kro-ncrv.nl/brievenbovenwater/seizoenen/1/30-25961-08-05-2011

 

 

Advertenties

Over DaniëlleSabine

Een boekenwurm die houdt van kunst en geschiedenis en daarover blogt op https://daniellesabine.wordpress.com.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

2 reacties op Zeepost

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s