Het geboortehuis van mijn overgrootvader

In Gen.magazine, het tijdschrift van het Centraal Bureau van Genealogie, werd laatst aangeraden om altijd duidelijke vragen te stellen bij je onderzoek. Dat houdt het helder en dan dwaal je minder af. Als voorbeeld gaven ze de vraag: ‘Waar stond het geboortehuis van mijn overgrootvader?’. Een heel specifieke vraag en daarom perfect voor een blog.

20151004_170538

Ik heb gekozen voor mijn overgrootvader van vaderskant. Op de oude foto’s lijkt hij een zeer strenge man met een permanente frons op zijn voorhoofd, altijd netjes in pak, liefst nog met een hoed. Hij werd maar 45 jaar oud en ik weet eigenlijk heel weinig van hem. Deze man heette Johannes Dijkstra en was een Amsterdammer; hij werd daar geboren, trouwde daar en stierf er ook. Zijn ouders en voorouders kwamen uit Friesland.

johannesenvrouw

In 1922 trouwde hij met Anna Catharina Frederika Hagendoorn (hierboven staan ze samen op de foto) en ze kregen twee dochters en een zoon. Die zoon was mijn opa, de vader van mijn vader.

Ik weet dat Johannes geboren is op 15 februari 1897 in Amsterdam. Maar waar precies? Daarvoor moeten we naar de originele geboorteakte.

akte

Deze inschrijving in het geboorteregister van Amsterdam is nog gemaakt op dezelfde dag dat Johannes ter wereld kwam. Hij was om zes uur ’s morgens geboren en zijn vader, een 28-jarige pakhuisknecht, kwam hem aangeven bij de burgerlijke stand. En natuurlijk staat hier ook waar ik naar op zoek was: het adres, blijkend uit het zinnetje ‘in het huis Tollensstraat 96’.

In de Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam vind ik de bouwtekeningen van de drie percelen, Tollensstraat 96-100, gebouwd in 1881.

Het zijn drie hoge panden met veel ramen. Zo te zien had het linkse huis onderin een winkel of werkplaats. Het is moeilijk te lezen wat er op de plattegrond geschreven staat – maar naar de indeling te oordelen woonden hier veel mensen, verdeeld over woonruimtes van één of twee kamers.

Het is moeilijk om oude foto’s te vinden van deze straat in Amsterdam-West. Uit de verhalen over straten in dezelfde buurt maak ik op dat het er wel gezellig was, een echte volksbuurt – maar ook erg arm en vuil.
Hierboven zijn de Borgerstraat en de Kinkerstraat te zien, vlakbij de Tollensstraat en met vergelijkbare sfeer en architectuur. De hele buurt werd aangelegd in de 19de en 20ste eeuw, toen Amsterdam sterk uitbreidde. Het was de tijd van de industriële revolutie en er moest snel en goedkoop gebouwd worden. Zo ontstond de ‘revolutiebouw’: Revolutiebouw uit de laatste decennia van de 19e eeuw is veelal te herkennen aan twee voordeuren op de begane grond, een voor de benedenverdieping met woning of winkel, en een voor het trappenhuis naar boven, drie vensters breed, bekroond door een witte daklijst met een kap en hijsbalk. Grote gezinnen, vaak 5 tot 7 personen: vader en moeder met hun kinderen, woonden in een paar kleine, donkere, tochtige en vochtige kamers. [wikipedia].

nu

Tegenwoordig hebben bijna al deze huizen alweer plaatsgemaakt voor nieuwe complexen. Er was bij de bouw nooit rekening gehouden met de lange termijn. Vlak naast de plek waar Johannes geboren is, op nummer 94-88 staat nog wel een oud blok, nu met onderin een garage. Dit geeft nog een klein beetje een gevoel bij hoe het hier vroeger geweest moet zijn.

96

Want waar Johannes Dijkstra ooit het levenslicht zag, staat nu een flat met grauwe balkonnetjes en een hijsbalk bovenaan de gevel, in een poging de architectuur nog wat historisch mee te geven.
Dit is waar het geboortehuis van mijn overgrootvader stond: Tollensstraat 96, Amsterdam, in een arme buurt met slechtgebouwde huizen, met kamertjes volgepakt met mensen. Dan krijgt die strenge frons van Johannes ineens een heel andere betekenis.

~
Ander blogje over Johannes:
https://daniellesabine.wordpress.com/2013/03/20/bakkie-achter-op-de-amsterdamse-tram/

Bouwtekeningen huis en foto’s straten:
http://www.beeldbank.amsterdam.nl/afbeelding/5221BT911742
http://www.beeldbank.amsterdam.nl/afbeelding/5221BT911741
http://beeldbank.amsterdam.nl/afbeelding/10009A005517

Geboorteakte:
https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HT-6YKY-FP?mode=g&i=1558&wc=MCLH-MNB%3A341646101%2C342574601%3Fcc%3D2020117&cc=2020117

Foto’s van nu van Google maps:
https://www.google.nl/maps/@52.365571,4.8700636,3a,89.1y,245.36h,102.23t/data=!3m6!1e1!3m4!1sVHzhBa7lQCX34cGaJkF7kw!2e0!7i13312!8i6656

Advertenties

Over DaniëlleSabine

Een boekenwurm die houdt van kunst en geschiedenis en daarover blogt op https://daniellesabine.wordpress.com.
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

8 reacties op Het geboortehuis van mijn overgrootvader

  1. Margo zegt:

    Mooi verhaal! Jammer dat het huis er zelf niet meer staat. Ik ga ook eens op zoek naar het huis van mijn overgrootvader.

    • Bedankt Margo! Inderdaad jammer, ik had het huis wel willen zien. En zeker doen, op zoek gaan naar dat huis. Als de geboorteakte er is, hoeft het verder niet heel moeilijk te zijn. Succes!

  2. henktjong zegt:

    Wat voor betekenis krijgt die frons dan? Omdat hij in een krakemikkig, tochtig en te vol pand opgroeide ging hij somber kijken? Dat lijkt me nogal vergezocht. Het is meer het zonder verdere gegevens interpreteren van een blik op twee (of een paar meer) foto’s met in het achterhoofd een arme jeugd. Dat lijkt me niet erg wetenschappelijk verantwoord.

    • Hallo Henk, dat is zeker waar! Gelukkig is dit geen bijzonder wetenschappelijk verantwoord blog, en was het een puur persoonlijke interpretatie. De waarheid zal inderdaad anders zijn; daar hebben wij geen idee van!

      • henktjong zegt:

        Ik ben me zeer bewust van het onwetenschappelijke karakter van blogs, niet alleen van dit. Maar ik zie ditzelfde soort ongefundeerd interpreteren voorbij komen op tv in Verborgen Verleden (of Who do you think you are), ook bij wetenschappers, historici zelfs. Zoals bij Van de Keuken een paar weken geleden. Ik begrijp het wel, maar het is dikwijls de start van de zoveelste familielegende als dit door andere, niet zo wetenschappelijke opgeleide, familieleden wordt opgepikt als ‘waar’. Als genealoog en heraldicus heb ik al jaren diverse Nederlanders en Belgen moeten ontdoen van de mooie verhalen over hun herkomst en voorouders, gebaseerd op vage vermoedens, rijke fantasie of verkeerd begrepen bronnen of literatuur. Soms tot grote teleurstelling van die personen. Als men iets terughoudender te werk zou gaan bij het familieonderzoek en minder snel ongefundeerde conclusies zou trekken, zou die teleurstelling niet nodig zijn. Het zal wel onrealistisch zijn dat echt te hopen, want de mens is geneigd dingen mooier, spannender en romantischer te maken dan ze zijn, maar het zou een nuchterder blik op het verleden van je eigen voorouders opleveren.

    • Volledig mee eens! Bij genoemde tv-programma’s wordt alles inderdaad erg geromantiseerd en hoewel dat leuke tv oplevert is de wetenschappelijke waarde waarschijnlijk laag en de realiteit anders. Een nuchtere kijk op de geschiedenis geeft het meest correcte beeld; de fantasie gebruiken kan een mooi verhaal opleveren maar nooit de waarheid.

  3. Debbie Braber-Voerman zegt:

    Wat leuk om zo iets te lezen over jouw voorouder, en de foto’s erbij maken het zo levendig.
    Goed idee ook om op zoek te gaan naar het huis van toen. Gelukkig heb je wel een voorstelling hoe het er ongeveer uitzag in die tijd. Wij zijn ook steeds op zoek naar de plekjes van toen en het is altijd heel bijzonder om rond te lopen op de plek waar ooit een oma/opa/overgrootvader/moeder stond/woonde. Bedankt en veel succes verder.
    Groet, Debbie Braber

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s