Op bezoek bij Jan Steen

Wie een beetje verstand heeft van kunst kent zijn naam wel: Jan Steen. En zelfs als dat niet zo is, ken je vast de uitdrukking “Een huishouden van Jan Steen” wel, een rommel, een puinhoop waarin iedereen doet wat hij wil. Dat gezegde komt natuurlijk van zijn schilderijen; genretafereeltjes met gezelschappen die vooral lieten zien hoe het niet moest. Ik ben er gek op, die gezellige families aan tafel in leuke huisjes, met het kind dat naar de wijn grijpt, de man die een vrouw op schoot trekt, de hond die stiekem van de grond eet.

Hoewel de schilderijen van Steen dus een opvoedende moraal bevatten, vind ik ze vooral heel leuk om naar te kijken. Er gebeurt van alles. Lang is gedacht dat Jan Steen gewoon zijn eigen dagelijkse leven schilderde, maar nu weten we dat hij de toeschouwer juist wilde waarschuwen. Geen jolige dronkaard dus, maar een verstandig man, die Steen. Ik ken veel van zijn werk en vind het leuk me in zijn persoonlijke leven te verdiepen.

Wat ik niet wist, is dat Jan Steen ook in Warmond gewoond had. Toevallig was ik daar laatst. Het is een plaatsje ten noorden van Leiden, een stad waarvan ik wél wist dat Steen daar gewoond had. Vlak voor ik Warmond bezocht had ik in het boek “Jan Steen, schilder en verteller” gelezen dat hij er in 1660 een jaartje gewoond had. Daarvoor was hij brouwer in Delft geweest, en in 1660 huurde hij een huisje aan de Dorpsstraat (nu toepasselijk de Jan Steenstraat). Men gaat ervan uit dat hetzelfde huisje er nog steeds staat.

20151129_100810

Warmond: het huisje waar Jan Steen in 1660 gewoond heeft.

Daar moest ik dus even gaan kijken. Ik vroeg me af of ik het zou kunnen vinden, er zijn immers zoveel oude straatjes in Warmond. Maar de auto was nog nauwelijks geparkeerd of ik zag het huisje al liggen; nota bene aan de parkeerplaats! 1732 staat er op de gevel van het kleinste huis in het groepje; dat is dus later gebouwd. Op het middelste gebouw staat echter 1611 en waarschijnlijk was dit dan ook het pand waar Steen gewoond heeft, misschien ook met het huisje links ervan erbij.

Jan Steen, ‘Dorpsfeest te Warmond’, ca. 1660.

Op een (in ieder geval voor mij) vrij onbekend schilderij van Jan Steen staat een huisje dat wel iets wegheeft van het pand waar hij gewoond heeft. Het laat een dorpsfeest te Warmond zien en is ook geschilderd rond de tijd dat Steen daar woonde. Op de achtergrond, bijna precies in het midden van het doek, is een klein huisje te zien met een vierkant raampje. Het deed mij meteen aan Steens eigen woning denken.

steen

Zoek de verschillen

Vooral de vorm van de gevel en het kleine vierkante puntje waarin het eindigt vind ik opvallende overeenkomsten, net als de plek van het raam. Ook ligt het pand tegenwoordig aan een plein/parkeerplaats, en dit kan in Steens tijd prima een veldje zoals op het schilderij geweest zijn waar feesten gehouden werden. Het zijn zomaar wat persoonlijke bevindingen – of er iets van waar is zou ik niet weten!

Jan Steen, ‘De Hoenderhof’, 1660.

Tijdens zijn verblijf in Warmond schilderde Jan Steen natuurlijk nog meer; in ieder geval het bekende schilderij “De Hoenderhof” dat tegenwoordig in het Mauritshuis hangt. Dat hij daarvoor de opdracht kreeg had vast te maken met het feit dat hij in Warmond woonde. Het meisje dat geportretteerd is woonde in kasteel Lokhorst in Warmond, dat te zien is via het doorkijkje in de poort.

Nog in hetzelfde jaar als dat Steen in Warmond was komen wonen, vertrok hij ook weer. Samen met zijn gezin verhuisde hij naar Haarlem. Hoewel hij dus maar een korte periode van zijn interessante leven in het pittoreske dorpje heeft doorgebracht, vond ik het toch wel erg bijzonder om het huisje te zien waarin hij gewoond had. Te staan op een plek waar zijn voetstappen ooit ook geklonken hadden, en te kijken naar de weidse uitzichten aan de rand van het dorp waar hij ook ooit naar gekeken heeft.

~

P. Chapman, “Jan Steen, schilder en verteller”, 1996, p. 31.

Het huisje op Google Maps.

Afbeeldingen schilderijen van wikicommons.

Advertenties

Over DaniëlleSabine

Een boekenwurm die houdt van kunst en geschiedenis en daarover blogt op https://daniellesabine.wordpress.com.
Dit bericht werd geplaatst in Kunst en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Op bezoek bij Jan Steen

  1. Tamarah zegt:

    Wat heb je dit leuk geschreven! Ik vind de schilderijen van Jan Steen echt leuk, zo heerlijk chaotisch.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s