Een cabaretier in de familie?

Soms kom je gekke dingen tegen tijdens stamboomonderzoek. Zoiets geeft dan meteen aanleiding die persoon en zijn gezin helemaal na te trekken. Tijdens mijn internetzoektocht naar de familie Raaymakers was het ook weer zo ver.

Mijn overgrootmoeder kwam uit Oisterwijk, Noord-Brabant. Over haar familie is veel te vinden in bestaande onderzoeken die (gelukkig!) op internet beschikbaar zijn. Generaties lang woonden haar voorouders in hetzelfde dorp. Ze waren postbode, leerlooier, landbouwer. Allerlei beroepen die je wel vaker tegen komt – totdat ik bij ene Franciscus Raaymakers uit kwam, gedoopt in 1756 in Oisterwijk.

Deze Francis had een nogal vreemd beroep achter zijn naam staan in het onderzoek dat ik las: cabaretier. Ik moest natuurlijk meteen denken aan onze hedendaagse cabaretiers. Ik zag het al voor me: deze man reisde kermissen af om op een podium grappen en leuke anekdotes te vertellen. Misschien wel over Napoleon, het was tenslotte de Franse Tijd. Maar diezelfde Franse Tijd boorde mijn leuke fantasietje ook weer gauw de grond in: wat als “cabaretier” gewoon een Franse term is voor een ander beroep? Verderop in datzelfde onderzoek las ik: “Franciscus (…) is herbergier”.
Letterlijk vertaald uit het Frans blijkt “cabaretier” echter geen herbergier te betekenen, maar “tollenaar”.

Daar wilde ik meer van weten. Wat was Francis Raaymakers van beroep? Een belastingambtenaar, herbergier – of toch een echte cabaretier?

marchand

Op naar de originele bronnen; de archiefstukken. In het bevolkingsregister van 1810, dat heel handig online is in te zien, is “François” een “marchand” (koopman) die een “boutique” (winkel) heeft (zie afb. hierboven). Hij woont op dat moment met zijn tweede vrouw Dorothea en hun drie kinderen Johan (26, ook koopman), Jean (Johannes, 18) en Adrienne (Adriana, 11).

zoon van caberetier

Omdat er over Franciscus zelf verder geen aktes te vinden waren, stapte ik over naar zijn zoon Johan (via wie ik van hem afstam). Hij trouwde in 1812 en het is in deze (Franstalige) huwelijksakte dat zijn vader cabaretier genoemd wordt (zie boven).

In 1813 overlijdt Francis’ vrouw Dorothea en in de bijbehorende akte wordt hij weer cabaretier genoemd. Opvallend is de persoon met wie hij samen het sterfgeval is komen aangeven bij de gemeente. Dit is zijn buurman, Jean Adrien Scheffers…eveneens cabaretier! De mannen, 57 en 53, waren dus niet alleen buurmannen maar hadden ook hetzelfde beroep. Nu ontstond bij mij natuurlijk meteen het beeld van een vrolijk duo – maar gezien de Franse term kunnen ze net zo goed zij aan zij geld hebben zitten tellen.

herbergier

Een half jaar later trouwt Francis met de 26-jarige arbeidster Petronilla Timmermans. Zijn beroep nu? Herbergier.

Als Francis in 1823 op 67-jarige leeftijd overlijdt, wordt er “particulier” opgeschreven als zijn beroep. Hij had dus nog steeds een eigen bedrijf. Zijn zoon Johan, die zijn overlijden kwam aangeven, was op dat moment ook nog steeds winkelier.

De beroepen van cabaretier (tollenaar?), herbergier en koopman lijken elkaar af te wisselen. Dat iemand een bepaald beroep opgaf in een akte, wilde echter nog niet zeggen dat hij zich niet met andere beroepen bezig hield; dat blijkt wel bij Francis. Om meer duidelijkheid te krijgen rond de term “cabaretier” heb ik buurman Scheffers nog even nagetrokken. En hij komt, net als Francis, ook vooral als herbergier (en tapper) voor.

Uiteindelijk werd mijn vermoeden bevestigd toen ik na eindeloos Googelen vond dat “cabaretier” inderdaad oud-Frans is voor herbergier en kroeghouder. In een artikel wordt ingegaan op de oorsprong van het woord: “Volgens een aantal auteurs komt het woord cabaret van het Middelnederlandse “camret”, “cabret”, “caberet”, een term ter aanduiding van een goedkope kroeg.”

Opgelost. Niks tollenaar, Francis was gewoon een gezellige herbergier! En misschien tapte hij wel niet alleen bier, maar ook moppen – en was hij toch nog een beetje een ‘echte’ cabaretier.

overlijden doro

~

Onderzoeken Oisterwijk: http://www.devrijheidoisterwijk.nl/Index.asp

Originele bronnen: http://www.regionaalarchieftilburg.nl/

Betekenis cabaret: http://users.telenet.be/cabaretindeboeretangh/Cabaret%20in%20de%20Boeretangh.pdf

Advertenties

Over DaniëlleSabine

Een boekenwurm die houdt van kunst en geschiedenis en daarover blogt op https://daniellesabine.wordpress.com.
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s